صفحه اصلی معاونت دانشگاه علوم پزشکی سایر مدیریتها معرفي معاون تماس با معاونت
 
 
ENGLISH SECTION
مدير تحقيق و توسعه
معرفی مدیریت
تماس با مدیر
شرح وظایف پرسنل مدیریت
واحد RUD
واحدADR
واحد DPIC
واحد IT
اولویت های پژوهشی مدیریت
فرم انتقادات و پیشنهادات
 
 
اطلاعيه
 
اطلاعیه های ADR
1391-1-24
 
 
نظرسنجي
  ُ
 
مطالب هفته نامه دانستنی های غذا و دارو تا چه حد اطلاعات علمی شما را بالا برده است؟
بسیار زیاد
در حد متوسط
بسیار کم


نمایش نتایج
 
 
آمار سايت
  کل بازديدها:  704,724
بازديدهاي امروز:  80
بازديدها ديروز:  136
بازديدها دو روز قبل:  133
کاربران آنلاين:  1
 
 
 
 
 
banner_hefteh_salamat2011.jpg]

عوامل ضدميكروبي Antimicrobial

 داروهاي ضدميكروبي موادي هستند كه باعث از بين رفتن يا توقف رشد ميكروارگانيسم ها نظير باكتري ها، قارچ ها و تك ياخته ها و ويروس ها مي شوند، مواد ضدعفوني كننده يا گندزدا (Disinfectants )نیز مواد ضدمیکروبی هستند که بر روی اشیاء غیر زنده ویا خارح از بدن استفاده می شود.
عفونت در واقع فرايندي است كه در طي آن ميكروب هاي بيماريزا (باكتري، ويروس ، قارچ و.. )به بدن ميزبان حمله كرده ،رشد وتكثير يافته و در نهايت باعث آسيب رساندن به بدن ميزبان مي شود.
.
hafteh_2_salamat2011.jpg]
1091.gif]تاريخچه پيدايش داروهاي ضد ميكروبي :

مدت ها قبل از كشف داروهاي ضد ميكروبي بشر آموخته بود برخي مواد خام را به عنوان عامل ضدميكروبي مورد استفاده قرار دهد. 600 - 500  سال پيش از ميلاد ، چيني ها شيره كپك زده لوبياي شور را براي درمان عفونتها بكار مي بردند. كشف اولين ماده آنتي بيوتيك در سال 1928 توسط "فلمينگ" صورت گرفت.او به طور اتفاقي متوجه اثر ضدباكتريايي ماده مترشحه توسط قارچ پني سيليوم نوتاتوم شد. "هاوارد فلوري" اين ماده را تخليص كرد و با تجويز آن موفق به درمان عفونت ها شد. پس از اين يافته دانشمندان مواد طبيعي ديگري را هم بعنوان آنتي بيوتيك بدست آوردند شامل تتراسيكلين ،استرپتومايسين و سفالوسپورين ها. 

       آنتي بيوتيك ها و داروهاي مشابه( نظیر آنتی ویروسها، ضد قارچ ها و...) كه عوامل ضدميكروبي یاآنتي ميكروبيال ناميده مي شوند بيش از 70 سال است كه براي درمان بيماري هاي عفوني بكار مي روند و نقش مهمي را در كاهش مرگ و مير هاي ناشي از بيماري هاي عفوني ايفا كرده اند.
       آنتي بيوتيك ها به دو طريق صناعي و طبيعي بدست مي آيند؛ آنتي بيوتيك هاي طبيعي از ميكروارگانيسم هايي مانند قارچ ها و باكتري گرفته مي شوند. امروزه با پيشرفت شيمي دارويي بيشتر آنتي بيوتيك ها، حاصل تغييرات مولكولي بر روي آنتي بيوتيك هاي طبيعي هستند و عمدتاً به دو صورت صناعي و نيمه صناعي تهيه مي شوند. 
       آنتي بيوتيك ها به دو گروه عمده آنتي بيوتيك هاي باكتريوسيد، كه باعث كشتن عامل بيماري زا مي شوند و باكترايواستاتيك، كه باعث توقف رشد عامل بيماري زا هستند، طبقه بندي مي شوند.
       در دسته بندي ديگري آنتي بيوتيك ها براساس طيف اثرشان تقسيم مي شوند. آنتي بيوتيك هاي وسيع الطيف آنهايي هستند كه در مقابل انواع مختلف ميكروارگانيسم ها فعال مي باشند. آنتي بيوتيك ها با طيف اثر محدود آنهايي هستند كه فقط در مقابل يك ميكروارگانيسم يا طيف بسيار محدودي از ميكروارگانيسم ها فعال مي باشند.hfteh_salamt1_2011.jpg]

  1091.gif]آنتی بیوتیک هارا براساس مكانيسم اثر  بر روی باکتریها به دسته هاي زير تقسم می کنند:

checkmarkgreen2.jpg] آنهايي كه  جلوگيري از ساخت ديواره سلولي باكتري مي كنند.

checkmarkgreen2.jpg] آنهايي كه  تغيير در عملكرد غشاء سلولي پديد مي آورند.

checkmarkgreen2.jpg] آنهايي كه  مهار پروتئين سازي مي كنند.

checkmarkgreen2.jpg] آنهايي كه  از ساخت اسيدهاي نوكلئيك جلوگيري مي كنند.

checkmarkgreen2.jpg] آنتي متابوليت ها


 
  غير از مكانيسم هاي ذكر شده مكانيسم هاي ديگري هم براي اثر بخشي آنتي بييوتيك يافت شده است، از طرفي مكانيسم اثر برخي از  آنها هنوز ناشناخته است.

داروهاي آنتي بيوتيك پس از مصرف، در بدن بايد جذب شده و وارد سيستم گردش خون شوند تا بتوانند غلظت خوني مؤثري براي مقابله با عوامل بيماري زا ايجاد نمايند. اين غلظت خوني دارو براي تداوم اثر ضدميكروبي بايد در محدوده خاصي حفظ شود؛ از آنجا كه دارو پس از اعمال اثر رفته رفته از بدن دفع مي شود، غلظت خوني هم به تدريج افت پيدا مي كند؛ بنابراين جهت حفظ غلظت خوني در محدوده مؤثر نياز به تجويز دوزهاي مكرر آن دارو مي باشد. فاصله زمانی بین دوزهای مصرف دارو،مرتبط با ساختار شیمیایی آنهاست.به عنوان مثال جهت حفظ غلظت خوني مؤثر و تداوم اثر بخشي داروي آموكسي سيلين، اين دارو بايد حتماً هر 8 ساعت در شبانه روز مصرف شود.
هر چند برخي از آنتي بيوتيك ها (وسيع الطيف ها) عليه انواع گسترده اي از عفونت ها مؤثر هستند ولي مهم است بداينم كه هيچ آنتي بيوتيكي نيست كه بتواند همه عفونت ها را درمان كند. از طرفي آنتي بيوتيك نمي توانند بر عليه بيماري هاي ويروسي مؤثر واقع شوند.

استفاده از آنتي بيوتيك ها در درمان بيماري هاي ويروسي (نظير سرماخوردگي، آنفولانزا، بسياري از سرفه ها، برونشيت حاد ويروسی، فارنژيت و گاستروانتريت هاي ويروسي): 
       check.gif]نه عفونت را درمان مي كند.

 check.gif]نه مانع از سرايت بيماري مي شود.

 check.gif]نه حال بيمار را بهتر مي كند.

 check.gif]ممكن است عوارض جانبي خطرناكي را براي بيمار ايجاد كند.

         check.gif]باعث گسترش مقاومت آنتي بيوتيكي مي شود.  

     استفاده از آنتی بیوتیک ها در درمان بیماریهای عفونی تنها زمانی مفید واقع می شود که با تجویز صحیح پزشک ومصرف صحیح بیمار همراه گردد. پزشک می تواند با توجه به نوع عفونت بیمار و میکروارگانیسم درگیر،داروی ضد میکروبی مناسب را انتخاب نماید.
آزمایشگاه نمونه هایی از خون،ادرار یا نسج فرد بیمار را می گیرد و از طریق تکنیک های خاص مانند رنگ آمیزی یا کشت به تشخیص میکروارگانیسم مولد عفونت و یا تعیین حساسیت آنها به آنتی بیوتیک،کمک می کند.
عوامل موثر دیگر در انتخاب آنتی بیوتیک از جانب پزشک عبارتند از: اطلاع از سابقه حساسیت بیمار به یک آنتی بیوتیک خاص، قیمت دارو ، زمان بندی دوز دارو،عوارض عمومی دارو،سن بیمار ،شرایط خاص بیمار نظیر بارداری ، شیردهی ،ابتلا به سایر بیماری ها، سایر داروهایی که بیمار استفاده می کند و محل اکتساب عفونت در جامعه.

1091.gif]عوارض جانبي آنتي بيوتيكها:

عمدتا شامل ناراختي هاي ملايم گوارشي ،تهوع،اسهال يا مدفوع نرم است. بعضي آنتي بيوتيكها ممكن است حساسيت به نور آفتاب ايجاد كنند.

درصورت داشتن عوارض زير پزشك را حتما در جريان قرار دهيد : استفراغ ،اسهال آبكي شديد ، دردهاي شكمي شديد ،پلاكهاي سفيد بروي زبان، وجود ترشح يا خارش در واژن.
1091.gif]حساسيت دارويي :
بعضي از افراد به بعضي گروههاي آنتي بيوتيكها (عمدتا گروه پني سيلين ها) حساسيت دارند. علائم حساسيت عبارتند از دانه هاي ريز و قرمز پوستي ،خارش، كهير، تورم لب، صورت و زبان و در موارد شديدتر سختي در تنفس وافت فشار خون مي باشد.

dr4.jpg]


توصيه هايي در ارتباط با مصرف آنتي بيوتيك ها:
 




flower7.gif] در صورت سابقه حساسيت دارويي، حتما پزشك خود را درجريان قرار دهيد.

flower7.gif] در صورت بارداري يا شيردهي پزشك خود را از وضعيت حاضر مطلع سازيد تا داروي آنتي بيوتيك مناسب را انتخاب نمايد.

flower7.gif] هنگام مراجعه به پزشك، با پزشك خود در مورد داروهايي كه مصرف مي كنيد صحبت كنيد تا تداخلات احتمالي با داروهاي آنتي بيوتيكي به حداقل برسند.
flower7.gif] در مورد نحوه مصرف آنتي بيوتيك خود وتداخلات آن با غذا با داروساز مشورت نماييد. چرا كه مصرف برخي از مكمل ها موادغذايي از قبيل شير و لبنيات و مكمل هاي آهن، كلسيم و ... مي توانند جذب برخي از آنتي بيوتيك ها از قبيل تتراسايكلين، سيپروفلوكساسين و ... را كاهش دهند.
flower7.gif] در خانم ها، مصرف آنتي بيوتيك ممكن است منجر به عفونت قارچي واژن شود، به اين دليل كه در اثر مصرف برخي آنتي بيوتيك ها، باكتري هاي معمول كه در واژن زندگي مي كنند، از بين مي روند و در نتيجه قارچ هاي فرصت طلب به سرعت رشد مي كنند. علايم اين نوع عفونت قارچي ممكن است شامل خارش، سوزش، درد در زمان نزديكي و افزايش ترشحات واژن باشد.
flower7.gif] آنتي بيوتيك ها ممكن است سبب كاهش اثربخشي داروهاي خوراكي ضدبارداري شوند. چه بسا لازم باشد در طول دوره درمان با آنتي بيوتيك، از ساير روش هاي جلوگيري از بارداري استفاده شود. در اين گونه موارد بايد از داروساز يا پزشك مشاوره بگيريد.
flower7.gif] در صورت بروز اسهال آبكي شديد، دردهاي شديد شكمي، وجود ترشح يا خارش واژن، وجود پلاك هاي سفيد روي زبان پس از مصرف آنتي بيوتيكها حتماً بايد به پزشك مراجعه نماييد.
flower7.gif]در صورت ابتلا به بيماري هاي زمينه اي از قبيل فاويسم، كم خوني داسي شكل، بيماري هاي كليوي و كبدي و ... پزشك خود را مطلع سازيد.



adamak4.jpg]
        
    
     استفاده بيش ازحد يا نادرست از آنتي بيوتيك ها ، يعني مشاركت در گسترش مقاومت در باكتريها.



1091.gif]مقاومت ميكروبي چیست؟
    مقاومت ميكروبي، نوعي مقاومت دارويي است كه در طي آن يك ميكروارگانيسم علي رغم وجود داروي ضدميكروبي در محيط، زنده و فعال بماند.

استفاده گسترده از آنتي ميكروبيال ها  و استفاده طولاني مدت آنها باعث مي شود ميكروارگانيسمي كه بر عليه آن آنتي ميكروبيال بكار مي بريم، توانايي سازگاري با دارو را پيدا كرده ، از تاثير ضد ميكروبي اين داروها كاسته و درمقابل اثر آنتي ميكروبيال مقاوم گردد.

عده اي از باكتريهاي مقاوم توانايي خنثي سازي آنتي بيوتيك را قبل از اينكه بتوانند آنها را نابود كنند ، پيدا مي كنند. عده اي ديگر از باكتري هاي مقاوم ،آنتي بيوتيك را به خارج از محيط خود پمپ كرده و توانايي تاثير انتي بيوتيك را بر عملكرد باكتري مختل مي كند.

عفونت هاي ناشي از ميكروارگانيسم هاي مقاوم غالبا به درمان هاي رايج پاسخ نمي دهند و سبب طولاني شدن بيماري و پيچيده شدن درمان مي شود. همچنین احتمال مراجعات متعدد به پزشك و حتي نياز به بستري شدن هاي مكرر در بيمارستان و هزينه هاي دارو درماني را  افزايش داده و حتي مي تواند موجب افزايش خطر مرگ شود.

 

برخي باكتري ها نسبت به گروه خاصي از داروهاي ضدباكتري مقاومت ذاتي دارند. طبعاً هرگز نمي توان اين داروها را به تنهايي براي درمان عفونت هاي ناشي از باكتري هاي مقاوم استفاده كرد.
بعلاوه باكتري هايي كه معمولاً به داروهاي ضدباكتري حساس هستند نيز مي توانند مقاومت كسب نمايند. بعبارت ديگر مقاومت اكتسابي پي آمد و عارضه مصرف آنتي باكتريال ها است كه به تدريج در طي مصرف اين داروها پيش مي آيد. به همين دليل سابقه ايجاد مقاومت ميكروبي به داروهاي ضدباكتري به چندي پس از اكتشاف آنها بر مي گردد.
مقاومت اكتسابي يكي از محدوديت هاي اصلي دارو درماني مؤثر عليه باكتري ها است و در حال حاضر يكي از بزرگترين مشكلات مطرح در عرصه سلامت عمومي در جهان است. اهميت اين مسأله بقدري است كه شعار روز جهاني بهداشت در سال جاري « مقاومت به عوامل ضدميكروبي، يك تهديد جهاني» انتخاب شده است.

question.jpg]

چرا مقاومت بر عليه عوامل ضد ميكروبي یک مشكل جهاني است ؟


checkmarkgreen2.jpg]مي تواند كشنده باشد .

checkmarkgreen2.jpg]كنترل بيماريهاي عفوني را مختل مي كند.

checkmarkgreen2.jpg]اثر بخشي درمان را كم مي كند. زيرا بيماران بمدت طولاني تري مبتلا به عفونت هستند و در نتيجه ميكروارگانيسم هاي مقاوم را به ديگران منتقل مي كنند.

checkmarkgreen2.jpg]ممكن است باز گشت به دوران قبل از آنتي بيوتيك را سبب شود.

checkmarkgreen2.jpg]خطر ابتلا به بسياري از بيماريهاي عفوني ، غيرقابل كنترل مي شود وتمام تلاش هاي انجام شده در راستاي اهداف بهداشتي توسعه هزاره ، از مسير خود منحرف مي شود.

checkmarkgreen2.jpg]سبب بالا رفتن هزينه درمان مي شود.

checkmarkgreen2.jpg]درصورت مقاومت ميكروارگانيسم به داروهاي خط اول ،درمان هاي گرانتري بايد اتخاذ شود.هرچه طول دوره بيماري و درمان (اغلب در بيمارستان) بيشتر شود،هزينه مراقبت و درمان بيشتر شده وبار مالي براي خانواده و جوامع خواهد داشت.

checkmarkgreen2.jpg]موفقيت هاي پزشكي نوين در اثر مقاومت ضد ميكروبي به مخاطره مي افتد چرا كه بدون درمان ضد ميكروبي موثر و پيشگيري از عفونت ،موفقيت درمانهايي همچون پيوند عضو، شيمي درماني سرطان و جراحي هاي بزرگ تحت شعاع قرار مي گيرد.

checkmarkgreen2.jpg]امنيت سلامت را تهديد كرده و باعث اختلال در تجارت واقتصاد مي شود.رشد مسافرت و تجارت جهاني امكان انتشار سريع ميكروارگانيسم ها به كشورها و قاره هاي دوردست را فراهم مي كند.

1091.gif]مقاومت ميكروبي چگونه به وجود مي آيد؟

مقاومت باكتري در مقابل داروهاي ضدميكروبي، با جهش ژن ها يا اكتساب ژن جديد به وجود مي آيد؛ اين ژن ها بدون اينكه قدرت بيماري زايي ميكروب را تغيير دهند سبب مقاوم شدن ميكروارگانيسم در برابر آنتي بيوتكي مي شود.

 ژن هاي جديد عامل مقاومت، معمولاً سلول به سلول توسط عناصر ژنتيك متحرك يا پلاسميدها منتشر مي شوند.
شيوه هاي اصلي باكتري ها براي مقاومت در مقابل عملكرد داروهاي ضدميكروبي عبارتند از:

ـ غيرفعال كردن دارو

ـ تغيير يا توليد بيش از حد گيرنده هاي هدف دارو یا ايجاد جهش در ژن مولد پروتئين

ـ اكتساب يك ژن جديد كه هدف غيرحساس توليد مي كند.

ـ كاهش نفوذ پذيري پوشش سلول به دارو

ـ حذف فعال دارو از پري پلاسم يا داخل سلول

1091.gif]   علل بروز مقاومت ميكروبي چيست ؟

در بسياري از موارد توانايي باكتري ها در خنثي سازي اثر عوامل ضدميكروبي يا مقاومت ميكروبي به واسطه استفاده بيش از اندازه و نابجا از آنتي بيوتيك ها به وجود مي آيد كه مصاديق آن عبارتند از:

check.gif]      تهيه و نگهداري آنتي بيوتيك در منزل و مصرف خودسرانه و بدون تجويز پزشك توسط فرد بيمار

check.gif]        استفاده از آنتي بيوتيك ها در درمان بيماري هايي نظير سرماخوردگي و آنفولانزا كه عامل ايجاد كننده آنها اغلب ويروس است.

check.gif]       اعمال فشار بر پزشك معالج و درخواست آنتي بيوتيك خصوصاً تزريقي

check.gif]      تماس نابجا با بيماران مبتلا به بيماري هاي عفوني

check.gif]      مصرف نابجا و بيش از حد از مواد ضدعفوني كننده و گندزدا

check.gif]       عدم دقت در تجويز آنتي بيوتيك هاي مؤثر توسط پرسنل درماني (بخصوص براي اطفال)

check.gif]      مصرف ناصحيح بيماران (عدم رعايت مقدار صحیح مصرف فواصل زماني مصرف دارو و كامل نكردن دوره مصرف) 

        check.gif]    درمان حيوانات مولد غذا با آنتي بيوتيك هايي كه در درمان انسان بكار مي روند چرا كه باكتري هاي مقاوم به آنتي بيوتيك در حيوانات از سه طريق مي تواند به انسان منتقل شود (مصرف فرآورده هاي اين حيوانات، تماس مستقيم و غيرمستقيم با اين حيوانات و محيط) 


        مصرف صحیح آنتی بیوتیکها توسط بیمار وکامل کردن دوره مصرف،نه تنها به ازبین رفتن کامل عامل عفونت و جلوگیری از ایجاد میکروارگانیسمهای 

       مقاوم در خود بیمار کمک می کند،بلکه از گسترش مقاومت میکروبی در سطح جامعه نیز می کاهد.


1091.gif]راهكارهاي كلي مقابله با مقاومت ميكروبي و جلوگیری از بي ارزش شدن داروهاي ضدميكروبي:

checkmarkgreen2.jpg] رعايت بهداشت شخصي و عمومي توسط بيماران و همراهان آنها و تقويت ضدعفوني معمول مثل شستن صحيح و كامل دست ها توسط پرسنل درماني، در جلوگيري از انتشار عفونت به خود و محيط درماني مؤثر است.

 checkmarkgreen2.jpg] بكارگيري كشت هاي آزمايشگاهي به منظور تشخيص دقيق نوع و وسعت آلودگي و تجويز داروي ضدميكروبي براساس آن.

checkmarkgreen2.jpg]تقويت و تجهيز آزمايشگاه هاي مراكز درماني به جهت كشف هر چه سريع تر مشكلات مقاومت ميكروبي و اقدام سريع در جهت رفع آن

checkmarkgreen2.jpg] تحقيقات اپيدميولوژيك در صورت افزايش تعداد مقاومت ميكروبي در محيط درماني

 checkmarkgreen2.jpg] جداسازي دقيق بيماران آلوده و يا عفوني در محيط درماني (بخصوص بيماراني كه دچار مقاومت ميكروبي شده اند).


1091.gif]سایرراهكارهاي پيشگيرانه در جهت جلوگيري از ايجاد و گسترش مقاومت ميكروبي عبارتند از

 

checkmarkgreen2.jpg]ازتماس غیرضروری با بیماران مبتلا به بیماریهای عفونی پرهیز فرمائید.

checkmarkgreen2.jpg] در صورت داشتن بيماري هاي ويروسي از قبيل سرماخوردگي، از مصرف خودسرانه و بدون تجويز پزشك داروهاي آنتي بيوتيك جلوگيري نماييد.

checkmarkgreen2.jpg]در صورت ابتلا به بيماري هاي ويروسي از پزشك تقاضاي آنتي بيوتيك نكنيد و پزشك را براي  تجويز آنتي بيوتيك تحت فشار قرار ندهيد.

checkmarkgreen2.jpg] دوره درمان را حتي در صورت بهبود علايم كامل نماييد. چرا كه با بروز علايم درمان الزاماً ميكروب هاي بيماري زا به طور كامل از بين نمي روند.

checkmarkgreen2.jpg] واكسيناسيون بموقع احتمال بروز بيماري هاي ميكروبي و در نتيجه ميزان نياز به مصرف آنتي بيوتيك ها را كاهش مي دهد كه خود گامي بزرگ در جهت كاهش بروز مقاومت هاي ميكروبي است.

checkmarkgreen2.jpg] داروهاي آنتي بيوتيك را مطابق دستور پزشك و سر ساعات معين شده مصرف نماييد چرا كه آنتي بيوتيك تجويز شده زماني مؤثر خواهد بود كه به طور صحيح مصرف شود.

checkmarkgreen2.jpg]داروهاي آنتي بيوتيك خود را براي بيماري ديگران پيشنهاد نكنيد حتي اگر علايم شما يكسان باشد.

checkmarkgreen2.jpg] در مورد نحوه مصرف صحيح آنتي بيوتيك ها با پزشك يا داروساز مشورت نماييد. مصرف نادرست آنها ممكن است جذب اين داروها را تحت تأثير قرار داده و سبب كاهش يا حذف اثر آنها گردد.

checkmarkgreen2.jpg] در صورت فراموش كردن دوز مصرفي يا اشتباه در نحوه مصرف با پزشك يا داروساز مشاوره نماييد.

checkmarkgreen2.jpg] در صورتي كه پس از اتمام داروي آنتي بيوتيك، علايم بيماري هنوز ادامه پيدا كرد، به جاي تهيه دوباره همان آنتي بيوتيك و تجويز خودسرانه آن حتماً به پزشك مراجعه نماييد.

checkmarkgreen2.jpg] در صورت داشتن سابقه مصرف آنتي بيوتيك در زماني كه به پزشك مراجعه مي كنيد حتماً اطلاعات كافي را در زمينه آنتي بيوتيك مصرفي خود در اختيار پزشك قرار دهيد.

checkmarkgreen2.jpg] از نگهداري داروهاي آنتي بيوتيك باقي مانده احتمالي و از مصرف خودسرانه آنها جلوگيري نماييد. زيرا آنتي بيوتيك تجويز شده روي همان عفونت بخصوص، مؤثر بوده و صرفاً براي شما در آن ايام تجويز شده است.


 
 
  
 
 
متن متن متن
copy